Varnebroekermolen

De Varnebroekermolen, ook wel Varnebroekmolen genoemd, is in ongeveer 1850 gebouwd. De naam van de molenbouwer is niet bekend. Nadat de ingelanden (degenen die eigendommen hadden binnen het waterschap) weer een overeenkomst met de Egmondermeer sloten, nam de laatste weer de bemaling van het Maalwater over. Daartoe kwam er in de scheidingskade met de Zuidermeer een duiker, zodat het water af kon lopen naar de Geestmolenpolder.

Het molentje bemaalde vanaf die tijd de Varnebroekerpolder op de zuidwestgrens van Alkmaar in de buurt van de Kalksovenweg. Omdat de polder klein van omvang was, werd deze beheerd door een daar wonende boer.
De bemaling vond tot 1959 uitsluitend plaats op windkracht. In dat jaar is er onder in de molen een elektrisch aangedreven stalen vijzel geplaatst om de polder op peil te houden.

Deze molen dreigde als gevolg van de aanleg van de westelijke randweg om Alkmaar te verdwijnen en werd daarom door de gemeente Heiloo aangekocht. In 1972 weggehaald en tijdelijk in depot opgeslagen. In 1974 is het molentje herplaatst op zijn huidige locatie aan Het Maalwater. Op dezelfde plek heeft een molen, de Maalwaterpoldermolen, gestaan die de polder Het Maalwater bemaalde.

De Baafjespoldermolen of Heijlooermolen stond op de plek van het oude kleine elektrische gemaal aan Het Maalwater. Vanaf 1922 werd de bemaling van Het Maalwater namelijk uitgevoerd door een klein elektrisch (vijzel-)gemaal. Na 1987 werd de functie daarvan overbodig en is het gemaal gesloopt. Het gebouwtje van het gemaal bestaat nog als schuurtje bij het huis op nr. 8 van Het Maalwater.
Tussen 2006 en 2008 werd de Varnebroekermolen stilgelegd. Er was geen -vrijwillige- molenaar meer beschikbaar en er ontstond veel achterstallig onderhoud. Nieuw beleid van het gemeentebestuur van Heiloo had tot gevolg dat gemeentelijke monumenten werden afgestoten. Daarom verkocht de gemeente de molen begin 2012 voor het symbolische bedrag van 1 euro aan de ‘Molenstichting Alkmaar en omgeving’
Molenbouwer Poland heeft vanaf januari 2013 de hoogst noodzakelijke en geslaagde restauraties verricht. Ook is het bijgebouwtje voor de molenaar, Ruud van de Aakster, geheel hersteld.

Gegevens van de molen:
Type: Weidemolen
Kenmerk: Wipmolen
Functie: Poldermolen
Locatie: Het Maalwater nabij nr. 8
Eigenaar: Molenstichting Alkmaar e.o.
Functie: Bemalen van polder Het Maalwater, voorheen de Varnebroekerpolder
Bouwjaar: Ongeveer 1850
Molenaar: Ruud van den Aakster
Waarde: De molen heeft een zeer grote landschappelijke waarde
Voorganger: Maalwatermolen.

Bronnen:
molendatabase.nl
allemolenskaart.nl
De Varnebroekermolen, Heylooer Cronyck, , W.Buwalda, december 2013

Dick Slagter, 2026